มรรค 8 หรือ อริยมรรคมีองค์ 8 คือหนทางปฏิบัติเพื่อดับทุกข์อย่างสิ้นเชิง เป็นทางสายกลางที่ไม่สุดโต่งไปทางกามสุขหรือทุกข์ทรมานตน พระพุทธเจ้าทรงสอนว่าเป็นหนทางที่นำไปสู่ความหลุดพ้นจากวัฏสงสาร ประกอบด้วยธรรม 8 ประการ ดังนี้
- สัมมาทิฏฐิ – ความเห็นชอบ คือ เห็นถูกต้องตามหลักธรรม เข้าใจเรื่องกรรม ผลของกรรม และไตรลักษณ์
- สัมมาสังกัปปะ – ความดำริชอบ คือ ความคิดที่ถูกต้อง เช่น คิดออกจากกาม คิดไม่พยาบาท คิดไม่เบียดเบียน
- สัมมาวาจา – การพูดชอบ คือ พูดจริง พูดไพเราะ พูดสร้างสรรค์ ไม่โกหก ไม่ส่อเสียด ไม่หยาบคาย ไม่เพ้อเจ้อ
- สัมมากัมมันตะ – การกระทำชอบ คือ ไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่ประพฤติผิดในกาม
- สัมมาอาชีวะ – การเลี้ยงชีพชอบ คือ ประกอบอาชีพสุจริต ไม่เบียดเบียนผู้อื่น ไม่ทำอาชีพที่ผิดศีลธรรม
- สัมมาวายามะ – ความเพียรชอบ คือ เพียรละความชั่ว เพียรป้องกันไม่ให้เกิดความชั่ว เพียรสร้างความดี และเพียรรักษาความดีไว้
- สัมมาสติ – การระลึกชอบ คือ มีสติรู้ตัวอยู่เสมอ ไม่เผลอไปตามอารมณ์ มีความระลึกในกาย เวทนา จิต และธรรม
- สัมมาสมาธิ – สมาธิชอบ คือ การตั้งจิตมั่นไม่ฟุ้งซ่าน อยู่กับอารมณ์กรรมฐานอย่างแน่วแน่ เพื่อพัฒนาปัญญา
มรรค 8 นี้เป็นแนวทางปฏิบัติทั้งทางปัญญา ศีล และสมาธิ ที่จะนำไปสู่ความหลุดพ้นจากทุกข์ และถึงนิพพานในที่สุด
อ่านต่อที่ มรรค 8