ประเพณีลอยกระทงไม่ได้เป็นเพียงการนำกระทงไปลอยในแม่น้ำลำคลอง แต่ยังผูกพันกับความเชื่อและวิถีชีวิตของคนไทยอย่างลึกซึ้ง โดยมีความสำคัญในหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นการขอขมาพระแม่คงคา ซึ่งเป็นความเชื่อหลักที่แสดงความกตัญญูและขอขมาต่อพระแม่คงคา เทวีแห่งสายน้ำ การลอยกระทงจึงเปรียบเสมือนการขออภัยและขอบคุณสำหรับคุณประโยชน์ของสายน้ำ